روش‌شناسی داده

داده‌ها از کجا می‌آیند، قاعدهٔ ×۲۵ چیست، چه عددی برآورد است و چه چیزی را نمی‌سنجیم. روشی که پشت گزارش‌ها و کیس‌هاست.

آخرین به‌روزرسانی: ۵ آبان ۱۴۰۵ · مرتضی صادقیلر

چرا روش‌شناسی داده

هر عددی که در این سایت می‌بینید باید سه چیز داشته باشد: منبع، بازهٔ زمانی و معنای کسب‌وکاری. بدون این سه، عدد فقط یک نمودار قشنگ است. روش‌شناسی داده یعنی خواننده بداند عدد از کجا آمده، چه چیزی را می‌سنجد و چه چیزی را نمی‌سنجد. این صفحه همان قاعده را برای گزارش‌ها، کیس‌ها و پکیج‌های کیورد ریسرچ توضیح می‌دهد.

منابع عدد

منبع هر عدد بسته به پروژه فرق دارد: Google Search Console برای کلیک، نمایش، CTR و میانگین جایگاه؛ Google Analytics برای رفتار کاربر و سهم جستجو؛ دادهٔ فروشگاه یا CRM برای سفارش، تماس، GMV و AOV؛ و Google Keyword Planner برای برآورد تقاضای جستجو. در کیس‌ها، منبع و بازهٔ هر عدد کنار همان عدد یا در بخش روش اندازه‌گیری نوشته می‌شود. اگر عددی از Search Console نیامده باشد، نام ابزار یا دادهٔ مشتری ذکر می‌شود.

قاعدهٔ ×۲۵ در کیورد ریسرچ

عددهای Keyword Planner در حساب‌های بدون تبلیغ فعال، بازه‌ای و محافظه‌کارانه‌اند. قاعدهٔ کاری من این است که همهٔ این عددها در ۲۵ ضرب شوند و حاصل به‌عنوان حداقل جستجوی ماهانهٔ واقعی گزارش شود. مثلاً ۵۰ در Keyword Planner به ۱٬۲۵۰ جستجو در ماه، ۵۰۰ به ۱۲٬۵۰۰ و ۵٬۰۰۰ به ۱۲۵٬۰۰۰ می‌رسد. این ضریب از تجربهٔ کار با بازار ایران آمده است و در فایل‌های کیورد ریسرچ همین سایت هم اعمال شده است.

داده‌های Keyword Planner این سایت در آبان ۱۴۰۵ جمع‌آوری شده‌اند و در پوشهٔ پژوهش پروژه نگهداری می‌شوند. عددها بازه‌ای‌اند، نه قطعی؛ برای همین در گزارش‌ها «حداقل» یا «برآورد» نوشته می‌شود و عدد قطعی جعل نمی‌شود. عبارت بدون داده هم با «بدون داده» علامت می‌خورد، نه با صفر یا حدس.

عددها برآوردند، نه واقعیت قطعی

حتی عددهای Search Console و Analytics هم واقعیت مطلق نیستند. ابزار ممکن است بخشی از جستجوها را نشان ندهد، فیلترها و دستگاه‌ها را جدا کند یا با تغییر الگوریتم و فصل، رفتار کاربر عوض شود. برای همین در تفسیر نتیجه، تغییر الگوریتم، فصل‌بودن، تغییر ساختار سایت و کیفیت ردیابی را در نظر می‌گیریم. مقایسهٔ دو بازهٔ نامساوی یا دو منبع متفاوت به‌عنوان یک عدد واحد ارائه نمی‌شود.

داده چطور جمع می‌شود

برای هر پروژه، از روز اول مشخص می‌کنیم چه داده‌ای لازم است و چه کسی دسترسی می‌دهد. Search Console و Analytics با دسترسی خود مشتری وصل می‌شوند؛ دادهٔ فروش از ووکامرس، CRM یا فایل خود مشتری می‌آید. اگر ردیابی تماس یا فرم ناقص باشد، اول آن را درست می‌کنیم؛ عددی که از ردیابی ناقص بیاید، تصمیم را خراب می‌کند. گزارش ماهانه با همان داده‌ای نوشته می‌شود که مشتری می‌تواند خودش بررسی کند.

محدودیت‌ها

دادهٔ جستجو فقط بخشی از مسیر مشتری را نشان می‌دهد. کسی که از تبلیغ، معرفی یا شبکهٔ اجتماعی می‌آید ممکن است در Analytics با همان جستجوی برند دیده شود؛ به همین دلیل، تفسیر عدد بدون شناخت کانال‌های دیگر ناقص است. دادهٔ تاریخی هم بعد از تغییر ساختار سایت یا ابزار اندازه‌گیری، قابل مقایسهٔ مستقیم نیست. این محدودیت‌ها را در گزارش می‌نویسیم تا عدد، بزرگ‌تر از واقعیتش دیده نشود.

چه چیزی را می‌سنجیم

برای فروشگاه اینترنتی: سفارش‌های تکمیل‌شدهٔ ماهانه، حجم فروش (GMV)، میانگین سبد خرید (AOV)، نرخ تبدیل، کلیک و جایگاه. برای کسب‌وکار خدماتی: تماس یا زنگ‌خور، نرخ تماس، درآمد از مشتری‌های جستجو، کلیک، جایگاه و CTR. برای محتوا: کلیک، نمایش، CTR، میانگین جایگاه و سهم ترافیک مقاله‌هایی که به صفحه‌های درآمدزا می‌رسند. سنجهٔ اصلی از روز اول با خود مشتری انتخاب می‌شود؛ عددی که به تصمیم کسب‌وکار وصل نباشد، سنجهٔ اصلی نیست.

چه چیزی را نمی‌سنجیم

درآمد رقبا را نمی‌سنجیم؛ به دادهٔ داخلی آن‌ها دسترسی نداریم. رتبهٔ آینده را تضمین نمی‌کنیم؛ هیچ‌کس نمی‌تواند رتبهٔ گوگل را تضمین کند. رفتار دقیق الگوریتم را ادعا نمی‌کنیم. عدد فروش یا ترافیکی که شاهد و بازه ندارد، در سایت منتشر نمی‌شود. اگر داده‌ای نباشد، همان نبودن داده را می‌نویسیم؛ عدد جایگزین نمی‌سازیم.

از عدد تا تصمیم

گزارش ماهانه فقط فهرست عدد نیست. هر گزارش می‌گوید چه کاری انجام شد، چه عددی تغییر کرد، چه چیزی ممکن است دلیلش باشد و قدم بعدی چیست. اگر عددی حرکت نکرد، برنامهٔ اصلاح می‌نویسیم، نه وعدهٔ بیشتر. اگر عددی رشد کرد، بررسی می‌کنیم رشد از کجا آمده تا بتوانیم همان کار را تکرار کنیم. این چرخه در روش کار و در کیس‌ها دیده می‌شود.

قدم بعدی

اگر می‌خواهید بدانید سایت شما امروز چه داده‌ای دارد و کدام عدد باید اول اصلاح شود، بررسی رایگان سایت را شروع کنید یا گفت‌وگوی ۳۰ دقیقه‌ای بگذارید. در آدیت، منبع هر عدد و اولویت اصلاحش را می‌بینید.